1 Seleukotarren agintealdiko ehun eta hirurogeita bigarren urtean Demetrio erregea, bere gudarostea bildurik, Mediara* 14,1 172. urtean: K.a. 141eko urritik 140ko iraila bitartean. // Media: Media eta Pertsia Alexandro Handiaren inperiokoak izanak ziren; Demetrio I.ak, ordea, galduak zituen.abiatu zen, Trifonen kontra borrokatzeko laguntza bila.2 Baina Pertsiako eta Mediako errege Arsakek* 14,2 Arsake: Arsake VI.a (K.a. 171etik 138ra), Mitridate I.a ere esan ohi zaio, partiarren inperioaren eraikitzailea. 139an Demetrio II.a preso hartu zuen., Demetrio beraren lurraldean sartu zela jakitean, bere gudalburuetako bat bidali zuen Demetrio bizirik atzeman zezan.3 Joan zen, bada, gudalburua, eta Demetrioren gudarostea menderatu eta atzeman egin zuen erregea. Gero, Arsakengana eraman zuen eta honek preso sartu.
Simonen gorapena
4 Judea herrialdeak bakea izan zuen Simonen egunetan. Bere herriaren ona bilatu zuen Simonek, eta herriak begi onez ikusi zituen beti haren agintaritza eta ospea. 5 Ospetsu izateaz gainera, Jope bere portu egin zuen eta greziar uharteetarako bidea ireki. 6 Bere herriaren mugak zabalagotu zituen eta herrialdeak menderatu. 7 Gatibu ugari herriratu zuen, Gazara eta Bet-Sur hiriez eta Jerusalemgo gotorlekuaz jabetu zen; gauza kutsatu guztiak* 14,7 gatibu: Erbestean sakabanatuak zeuden juduak (ik. 3,9 eta oh.). // Gazara, Bet-Sur, Jerusalemgo gotorlekua: Seleukotarren eskumende zeuden gotorlekurik garrantzitsuenak (ik. 4,15.29 eta 1,33 oh.). // gauza kutsatu: Idoloak eta jentilen kultuaren aztarnak. kendu zituen handik. Ez zuen izan kontra egingo zionik. 8 Bakean lantzen zituzten beren alorrak, lurrak uzta ematen zuen eta lautadetako zuhaitzek fruituak. 9 Zaharrak, plazan eseririk, onaldiaz mintzatzen ziren, eta gazteek guda-jantzi ederrak zeramatzaten. 10 Hiriak janariz hornitu zituen, eta gotorlekuak eginez babestu. Horrela, haren izena lurraren mugetaraino heldu zen. 11 Bakea ezarri zuen herrialdean, Israel bozkario handiz bete zen. 12 Nor bere mahatsondo eta pikondoaren azpian eseri ohi zen, ez baitzituen inork kezkarazten. 13 Ez zen gelditu herrialdean erasoko zienik, haren egunetan menderatu egin baitzituzten erregeak. 14 Bere herriko jende xumea babestu zuen, legea betearazi, lege-hausle eta gaiztoak egotzi. 15 Santutegia ohoratu egin zuen eta bertako ontziak ugaritu.
Erroma eta Espartarekin hitzarmena berritu Simonek
16 Jonatan hil zela Erroman jakitean, nahigabe handia hartu zuten eta gauza bera Espartan* 14,16 Esparta: Ik. 12,2 eta oh.ere.17 Baina apaizgo nagusia eta herrialdeko eta hirietako agintaritza haren anaia Simonek hartu zituela jakitean,18 brontzezko oholetan idatzi zioten, Simonen anaia Judas eta Jonatanekin eginak zituzten adiskidetasuna eta hitzarmena berritzeko* 14,18 Hitzarmen hau Simonek Numenioren bidez eskatua izango zen (ik. 14,22.24): K.a. 142an egin zuten (ik. 15,16 eta oh.)..19 Jerusalemen, batzarraren aitzinean irakurri zituzten gutunak.20 Hona hemen espartarrek bidalitakoaren kopia: «Espartarren hiriak eta bertako agintariek Simon apaiz nagusiari, herri-arduradunei eta gainerako juduei, beren senideei, agur!21 Gure herrira bidali dituzuen mezulariek adierazi digute zein ospetsu eta ohoragarri zareten. Poz handia eman zigun mezulari horiek etortzeak.22 Herriko agirien artean sartu dugu haiek ekarritako txostena, honela dioena: “Juduen mandatari diren Numenio, Antiokoren semea, eta Antipatro, Jasonen semea, etorri zaizkigu, gurekin duzuen hitzarmena berritzera.23 Gure herriari egoki iruditu zaio mandatari hauek ohorez hartzea eta horien mezua hiriko agirien artean sartzea, Espartako herriak horien oroitzapena izan dezan”. Agiri honen kopia atera dugu Simon apaiz nagusiarentzat».24 Hauen guztien ondoren* 14,24 Ziur aski, gertaerak nahasiak daude tx. honetan. Erromatarrek eta espartarrek gutunak (ik. 18. tx. eta 15,16 eta oh.) igorri baino lehen joana zen Numenio Erromara., Simonek Erromara bidali zuen Numenio, seiehun kilo pisatzen zuen urrezko babeski handi batekin, erromatarrekin ere hitzarmena berritzeko.
Judu-herria Simonen alde
25 Judu-herriak, horren guztiaren berri izan zuelarik, galdetzen zuen: «Nola eskertuko diegu Simoni eta beronen semeei?26 Izan ere, bera, beraren anaiak eta aitaren senitartea ausarki borrokatu dira Israelen etsaien aurka, eta askatasuna ekarri diote». Eta, idazkun bat brontzezko oholetan grabaturik, Sion mendian ezarri zuten zutabe batzuetan.27 Hona hemen idazkunak zioena: «Ehun eta hirurogeita hamabigarren urteko Elul hilaren hemezortzian, Simon apaiz nagusi handiaren hirugarren urtean, Asaramel-en* 14,27 172. urteko Elul hila: K.a. 140ko irailaren 13a. // Asaramel: Ziur aski, hebreerazko hatzar-am-El hitzaren transkripzioa; Jainkoaren herriaren ataria esan nahi du, santutegiaren inguruko ataria, alegia.,28 apaizak, herria, herriko buruzagiak eta arduradunak batzarturik zeudela, honako hau adierazi ziguten:29 Gudukatze asko izan da lurralde honetan. Horietan guztietan, Matatiasen seme eta Joiarib apaizaren ondorengoetarikoa den Simonek eta senideek beren buruak arriskatu dituzte. Santutegiari eta legeari eustearren, aurre egin diete beren herriaren etsaiei. Horrela, ospe handia ekarri diote beren herriari.30 Jonatanek batasuna eman zion herriari eta apaiz nagusi izatera heldu zen, hil arte* 14,30 hil arte: H.h., bere herriarekin biltzera joan zen arte..31 Juduen etsaiek herrialdea hartu nahi izan zuten, dena errausteko eta santutegian lapurretak egiteko.32 Baina, orduan, Simon jaiki zen bere herriaren alde borrokatzera. Bere ondasunetarik asko eralgi zuen herri-gudarostea armatzen eta gudari-saria ematen.33 Judeako hiriak gotortu egin zituen, baita mugan dagoen Bet-Sur ere. Hiri hau lehen etsaien menpe egona zen, baina gero gudari-talde judua ezarri zuen Simonek bertan.34 Itsasertzean dagoen Jope eta Azoto ondoan dagoen Gazara hiriak ere gotortu zituen. Azken honetan, lehen, etsaiak bizi ziren; baina Simonek juduak kokarazi zituen eta bizitzeko behar zuten guztiaz hornitu.35 Simon zein leial zen eta nazioa goratzen nola saiatzen zen ikusirik, herriak buruzagi eta apaiz nagusi izendatu zuen. Horrela, eginiko lan guztiak, herriarentzat izaniko zuzentasuna eta leialtasuna eta herria goratzeko etengabe eginiko ahalegina eskertu nahi izan zizkioten.36 Simonen egunetan lortu zuten arrotzak lurraldetik botatzea, baita Jerusalemen, Daviden Hirian, zeudenak ere. Hauek gotorlekua egina zuten eta bertatik irteerak egin ohi zituzten, santutegiaren inguruak kutsatzera eta beraren santutasuna iraintzera.37 Gudari juduak ezarri zituen Simonek gotorleku hartan eta sendotu egin zuen, hiria eta herrialdea zaintzeko; Jerusalemgo harresiak ere handiago egin zituen.38 Honen guztiaren ondoren, Demetrio erregeak sendotu egin zuen Simon apaiz nagusi bezala,39 bere adiskideen artean hartu eta ohorez bete.40 Izan ere, jakin zuen Demetriok juduei adiskide, gudalagun eta senide esaten zietela erromatarrek, eta ohorez hartuak zituztela Simonen mandatariak.41 Jakin zuen, orobat, juduei eta apaizei ongi iruditu zitzaiela Simon betiko buruzagi eta apaiz nagusi izendatzea, harik eta profeta fidagarriren bat agertu arte,42 eta horregatik zutela gudalburu eta santutegiaren arduradun izendatua. Simonek izendatuko zituen santutegiko langile-buruak, herrialdeko administrazio-arduradunak, baita gudarostearen eta gotorlekuen arduradunak ere.43 Denek egin behar zuten haren esana, haren izenean idatzi behar ziren herrialdeko agiri guztiak. Simon bera purpuraz jantziko zen eta urrezko bitxiz apainduko.44 Inork ere, herritar nahiz apaiz, ezin izango du baztertu erabaki hauetarik bat ere, ez hark emaniko aginduei kontra egin, ez eta haren baimenik gabe biltzarrik egin, ez purpuraz jantzi edota urrezko orrazirik eraman ere.45 Norbaitek erabaki hauek baztertzen nahiz hausten baditu, errudun izanen da.46 Herri osoa bat etorri zen erabaki hauen arabera jokatzeko eskubidea Simoni ematerakoan.47 Simonek ontzat hartu zuen apaizgo nagusia, baita juduen eta apaizen gudalburu eta gobernari* 14,47 gobernari: H.h., etnarka. Titulu hauek autonomia lortzeko pausoak ziren. Antioko VII.ak baietsiko zizkion titulu horiek (15,2).izatea eta denen buruzagi izatea ere».48 Agiri hau brontzezko oholetan grabatzea eta santutegiko esparruan agerian jartzea erabaki zuten.49 Kopiak altxortegian gorde behar ziren, Simonen eta beronen semeen eskura.