Estebanen hitzaldia
1 Apaiz nagusiak galdetu zion Estebani: «Egia al da hori guztia?» 2 Estebanek erantzun zuen: «Senide eta gurasook, entzun: Jainko aintzatsua gure arbaso Abrahami agertu zitzaion, artean Mesopotamian zegoela, Haranen bizitzen jarri aurretik* 7,2 Haranen bizitzen jarri aurretik: Gertatu, agerpena Haranen gertatu zen, Has 11,31 pasarteak dioenez. Estebanek hemen, hitzaldiko beste zenbait puntutan bezala, Bibliaz kanpoko judu-tradizioak jarraitzen ditu., 3 eta esan zion: Utzi zeure lurra eta zeure ahaideak eta zoaz nik erakutsiko dizudan lurraldera. 4 Abraham, orduan, kaldearren lurraldea utzirik, Haranen jarri zen bizitzen. Eta handik, aita hil zitzaionean, orain zuek bizi zareteneko lurralde honetara aldatu zuen Jainkoak. 5 Hala ere, ez zion ondaretzat lurrik eman, ezta oin bat ere; baina berari eta beraren ondorengoei emango zielaagindu zion, oraindik Abrahamek seme-alabarik ez zuen arren. 6 Honela mintzatu zitzaion Jainkoa: Zureondorengoak atzerritar gisa biziko dira berena ez duten lurraldean. Esklabotza eta zapalkuntzapean edukiko dituzte laurehun urtez. 7 Alabaina, zigortu egingo dut–esan zion, gainera, Jainkoak– esklabo bihurtuko dituen herria, eta ondoren atera egingo dira eta toki honetan* 7,7 toki honetan: Ir 3,12 tx.ean mendi honetan (Horeb/Sinai) esaten da; baina Estebanek toki honetan dio, honela Jerusalem eta tenplua aipatzen dituelarik.gurtuko naute. 8 Ondoren, erdainkuntza eman zion itunaren ezaugarri; hala, Isaak jaio zitzaionean, zortzigarren egunean erdaindu egin zuen Abrahamek; berdin egin zuen Isaakek ere Jakobekin, eta Jakobek hamabi patriarkekin. 9 «Patriarkek, ezinikusiagatik, saldu egin zuten beren anaia Jose, eta Egiptora eramana izan zen. Baina Jainkoa berekin zuen Josek, 10 eta larrialdi guztietatik onik atera zuen. Jakinduria eman zion eta Egiptoko errege faraoiaren aurrean begiko egin; hala, Egiptoko eta bere jauregiko buru jarri zuen faraoiak. 11 Gero, gosetea gertatu zen Egipto osoan eta Kanaanen. Larria zen egoera eta gure arbasoek ez zuten jatekorik. 12 Jakobek, Egipton garia bazela jakinik, hara bidali zituen gure arbasoak. 13 Bigarren aldiz joan zirenean, Josek bere burua ezagutzera eman zien anaiei, eta Joseren jatorriaren berri jakin zuen faraoiak. 14 Orduan, Josek bere aita Jakob eta etxeko guztiak ekartzeko agindu zuen: hirurogeita hamabost* 7,14 hirurogeita hamabost: Ik. Has 46,27 oh.lagun ziren guztira. 15 Honela jaitsi zen Jakob Egiptora, eta han hil ziren bera eta beste gure arbasoak. 16 Gero, haien gorpuak Sikemera eraman zituzten eta, bertan, Abrahamek Hamorren ondorengoei diruz erositako hilobian ezarri* 7,16 Tx. honetako datuak ez datoz bat Hasiera liburukoekin. Segur aski, hemen ere Bibliaz kanpoko tradizioak jarraitzen ditu Estebanek (ik. 7,2 oh.).. 17 «Jainkoak Abrahami zin eginiko agintzaria betetzeko garaia hurbildu ahala, herria haziz eta ugalduz joan zen Egipton. 18 Bainabeste errege bat izan zen Egipton, Jose ezagutu ez zuena. 19 Hark gure herriaren aurka maltzurkeriaz jokatu zuen eta tratu txarra eman zien gure arbasoei, beren haurrak zapuztera behartuz, bizi ez zitezen. 20 «Garai hartan jaio zen Moises. Guztiz ume ederra* 7,20 Guztiz ume ederra: H.h., ederra Jainkoarentzat; hebreerak superlatiboa adierazteko duen era da hau.zen eta hiru hilabetez gurasoek etxean hazi zuten. 21 Utzi beharra izan zutenean, faraoiaren alabak jaso zuen eta bere seme bezala hazi. 22 Egiptoarren jakintza guztia ikasi zuen Moisesek, eta hizketan eta ekintzan trebea izan zen. 23 «Berrogei urte bete zituenean, bere senide israeldarrekin harremanetan jartzea erabaki zuen. 24 Egiptoar batek israeldar bat gaizki zerabilela ikusirik, honen alde atera zen eta, anaia zapaldua mendekatu nahirik, hil egin zuen egiptoarra. 25 Uste zuen bere senideek ulertuko zutela beraren eskuz askatu nahi zituela Jainkoak; baina ez zuten ulertu. 26 Biharamunean, israeldar batzuk borrokan ari zirela, haien artera sartu zen bakeak egitera, esanez: “Adiskideok, zergatik ari zarete elkar joka, anaiak izanik?” 27 Baina laguna jotzen ari zenak bultza egin zion, esanez: Nork jarrihau hi gure arteko buruzagi eta epaile? 28 Ala, atzo egiptoarra bezala, hil egin behar ote nauk ni ere? 29 Hau entzutean, Moisesek ihes egin zuen eta Madianen jarri zen bizitzen, eta han bi seme izan zituen. 30 «Berrogei urteren buruan, aingeru batagertu zitzaion sasi artean pizturiko sugarretan, Sinai mendiko basamortuan. 31 Moises harriturik gelditu zen ikusten zuenaz eta, hobeto ikusteko bertara hurbiltzean, Jaunaren ahotsa entzun zuen: 32 Ni zurearbasoen Jainkoa naiz, Abraham, Isaak eta Jakoben Jainkoa.Beldurrez dar-dar, Moises ez zen begiratzera ere ausartzen. 33 Orduan, Jaunak esan zion: Erantzioinetakoak, zu zauden lekua lur santua baita. 34 Ongi ikusia dutneure herriaren atsekabea Egipton eta entzunak ditut haren intziriak. Haiek salbatzera etorri naiz. Orain, zatoz hona, Egiptora bidali behar zaitut eta. 35 «Nork jarri hau hi gure arteko buruzagi eta epaile?esanez israeldarrek ukatu zuten Moises bera bidali zien, bada, Jainkoak buruzagi eta askatzaile, sasian agertu zitzaion aingeruaren bidez. 36 Moisesek atera zituen Egiptotik, egintza harrigarri eta mirariak eginez Egipton, Itsaso Gorrian eta berrogei urtez basamortuan. 37 Moisesek berak esan zien israeldarrei: Ni bezalakoprofeta sorraraziko dizue Jainkoak herritarren artetik. 38 Basamortuko batzarrean, bera izan zen bitarteko Sinai mendian hitz egiten zien aingeruaren* 7,38 batzar: Hemen batzar itzuli dugun grekozko ekklesia hitz bera da eliza adierazteko erabiltzen dena ere; kristau-eliza, basamortuko herri-batzar haren jarraipena da. // aingerua: Estebanen hitzaldiak erakusten duenez (ik. 30-31 tx.ak), testurik zaharrenetan Jaunaren aingeruak Jauna bera adierazten du (ik. Mt 1,20 oh.); geroztik, Jainkoaren transzendentzia azpimarratzen delarik, Jauna eta haren aingerua bereizi egiten dira, hemen ageri denez: Moisesek ez zuen izan Jainkoarekin zuzeneko harremanik, haren aingeruarekin edo aingeruekin baizik (ik. Ga 3,19; Heb 2,2).eta gure arbasoen artean; berak jaso zituen bizia dakarten hitzak, guri emateko. 39 Baina gure arbasoek ez zuten haren esanik egin nahi izan; aitzitik, baztertu egin zuten eta, Egiptora itzulminez, 40 Aaroni esan zioten: Egizkiguzubidean gidatuko gaituzten jainkoak, ez baitakigu zer gertatu zaion Egiptotik atera gintuen Moises horri. 41 Orduan, zekor-irudiaegin eta idolo honi sakrifizioa eskaini zioten, eta jai egin zuten beren eskuz eginaren omenez. 42 Horregatik, Jainkoak bizkarra eman zien, eta, beren kasa utzi zituelarik, ortziko izarrak gurtu zituzten, profeten liburuan* 7,42 profeten liburuan: Am 5,25-27 atalaren aipamena grekozko antzinako itzulpenaren arabera emana dago, zertxobait aldatua.idatzia dagoen bezala:«Israelherria,
basamortuan berrogei urtez
abererik hil eta oparitzat
eskaini ote zenidan?
43 Ez! Molok-en oihal-etxola
eta zeuen jainko Refanen izarra
eraman zenituzten zeuekin,
gurtzeko zeuek eginiko irudiak.
Bada, Babiloniaz haraindi
erbesteratuko zaituztet. 44 «Gure arbasoek bazuten basamortuan itun-agiriaren etxola, Jainkoak Moisesi agindu bezala egina, erakutsi zion ereduaren arabera, alegia. 45 Ondoren, gure arbasoek, aurrekoengandik etxola hura hartu eta kanaandarren lurraldera sartu zuten, Josueren gidaritzapean lurralde hartaz jabetu zirenean, Jainkoak haien aurretik kanaandarrak bota ondoren. Honela Daviden garaia arte. 46 David gogoko izan zitzaion Jainkoari, eta Jakoben Jainkoarentzat* 7,46 Jainkoarentzat: Ohiko testuak etxearentzat, hau da, ondorengoentzat, dio; baina eskuizkribu askok, batzuk zaharrak eta garrantzizkoak, Jainkoarentzat diote.bizilekua egin ahal izatea eskatu zion Davidek Jainkoari. 47 Baina eraiki, Salomonek eraiki zion etxea, 48 nahiz eta Goi-goikoa giza eskuz eginiko etxetan bizi ez, profetak dioen bezala:
49 «Neure tronudut zerua,
neure oin-aulki lurra.
Hala diot nik, Jaunak:
Zer etxe egingo didazue, bada,
edo zein toki nire atsedenerako?
50 Ez ote dira neuk eginak
gauza guztiok? 51 «Burugogorrok, jentilak bezain bihotz- eta belarri-gogor zaretenok* 7,51 jentilak bezain bihotz- eta belarri-gogor zaretenok: H.h., bihotz eta belarriei dagokienez erdaingabeok.! Espiritu Santuari kontra egiten diozue beti. Zeuen arbasoen antzeko zuek ere! 52 Zein profeta ez zuten zuen arbasoek pertsegitu? Haiek Zintzoaren* 7,52 Zintzoa: Hau da, Jesus.etorrera aurrez iragartzen zutenak hil zituzten; zuek, berriz, Zintzoa bera saldu duzue eta hil, 53 zuek, aingeruen eskutik* 7,53 aingeruen eskutik: Ik. 7,38 oh. eta Heb 2,2.legea hartu bai, baina bete ez duzuenok».